زندگی مولوی
نام کامل او سید عبدالرحیمی فرزند ملا سعید است و نسبش به عالم بزرگ دینی کردستان و جهان اسلام (ملا ابوبکر مصنفی چوری) میرسد که او نیز به متکلم و فقیه مشهور سید محمد زاهد میرسد. سید عبدالرحیم که در میان مردم به مولوی معروف است و در اشعار به معدوم یا معدومی تخلص میکند، در سال ۱۲۲۱ هجری قمری (۱۸۰۶ میلادی) در روستای سرشته در منطقه تاوگوزی در خانوادهای مذهبی متولد شد. او برای ادامه تحصیل به چندین شهر و منطقه کردنشین مانند سلیمانیه، حلبچه، جوانرو و صنعا رفت. همچنین از شیخ عثمان سراج الدین اول اجازه خلیفه شدن فرقه نقشبندیه، یکی از شناختهشدهترین فرقههای تصوف، را دریافت کرد.
مولوي دانشمندی بسیار باهوش و بسیار مورد احترام بود و در بین مردم محبوبیت زیادی داشت. او توانست گرههای کور زندگی را باز کند و مردم را از مشکلات و هرج و مرج اجتماعی نجات دهد. در بین علمای دینی زمان خود، هرگونه اختلاف علمی برای حل و فصل به مولانا ارجاع داده میشد و سخنان او مورد احترام طرفهای حق و باطل بود. وقتی مولانا تصمیم قاطعی میگرفت، هر دو طرف سکوت میکردند. .
آثار مولوی
مولوت علاوه بر دیوانش که به زبان گوران نوشته شده است، آثار متعددی دارد که نام برخی از آنها را میدانیم و او آنها را به کردی سفلی، عربی و فارسی نوشته است. نام برخی دیگر را نمیدانیم زیرا در حادثهای که در اثر آتشسوزی کتابخانهاش رخ داد، طعمه آتش شدند. آثاری از مولانا که نام آنها را میدانیم و بیشتر آنها منتشر شده است عبارتند از (4):
- العقیدة المرضیة، به زبان کردی سفلی، گویش مردم منطقه تاوگوزی، نوشته شده است. این کتاب بیش از دو هزار بیت شعر دارد. این کتاب در پرتو عقیده (اشعری) نوشته شده و درباره (اصول و فروع) اسلام صحبت میکند.
- الفضیله کتابی در اصول اسلام است که توسط مولوی به زبان عربی بسیار سطح بالا نوشته شده و شامل ۲۰۳۱ بیت شعر است.
- الفوائح که به زبان فارسی نوشته شده، درباره عقاید مسلمانان است.
- گفته میشود این کتاب چاپ نشده تا زمان حیات شیخ نجمالدین نقشبندی در خانقاه بیاره موجود بوده و مطالب مفید زیادی داشته، اما به دست ما نرسیده است.
- کتاب «زبدة العقیده» که درباره اعتقاد به اسلام است، بر وحدت خداوند و صفات او تمرکز دارد.
- او جزوه ای در باب صدق الرابطه به زبان فارسی نوشت که از پیروان جنبش نقشبندیه است.
- «عقیده المولوی»، کتابچهای شامل ۱۱۰ بیت شعر که به زبان کردی سفلی نوشته شده است، از نظر لهجه و سبک به روح «عقیده المرضیه» شباهت دارد، اما آموزههای بسیار سادهی مارزی که به شیوهای خاص نوشته شده و فهم آن نیازمند یک ملای فرهیخته است. این کتابچهی مولوی در سال ۲۰۲۴ با عنوان (مختصری از آموزههای کردی) منتشر شد (5).
مولوی پس از عمری فقر و غرور، در سال ۱۳۰۰ هجری قمری درگذشت و در گورستان اصحاب در پایین دست روستای خود به خاک سپرده شد.
منابع و حواشی
- این مقاله آغاز یک تحقیق گسترده است که تحت عنوان دیگری نوشته شده است. .
- ملا عبدالکریمی مدرس، 1378، دیوانی مولوی، سنندج: مؤسسه نشر کردستان، ص.
- آزاد عبدالواحد، 1997، سندی جدید، درباره مرامنامه خلافت (مولوی)، شماره (14)، 25 آگوست، ص.
- محمد امین حبیب، ۱۳۶۸، سفری به افق خیال مولانا، جشنواره مولانا، دفتر شماره ۱ مجله روشنبیری نوی، ۱۳۶۷، ص.
- ایوب کوئخا رستم، ۲۰۱۶، مولوی و هنر شعر، مطالعهای عینی، صفحات ۳۴-۳۳.
- عبدالرحیمی مولوی تاوگوزی، ۲۰۲۴، دکترین کردی به طور خلاصه، کشف و اثبات شده توسط: محمدعلی قره داغی، تهیه شده توسط: عادل لطیف مولوی، اولین کنفرانس علمی و بین المللی مطالعات مولوی، صفحات ۳-۵.
- ملا عبدالکریمی مدرس، 1378، دیوانی مولوی، سنندج: مؤسسه نشر کردستان، ص.